Siber Güvenlik Sözlüğü

A

Antivirüs

Bilgisayar ve sunuculardaki zararlı yazılımları imza ve davranış analiziyle tespit edip temizleyen yazılımdır. Günümüzde genellikle daha kapsamlı uç nokta koruma (EPP) çözümlerinin bir parçası olarak sunulur.
İlgili sayfa →

APT (Advanced Persistent Threat)

Belirli bir hedefe yönelik, uzun süre fark edilmeden ağda kalmayı amaçlayan, kaynakları güçlü saldırgan grupların yürüttüğü gelişmiş saldırı kampanyasıdır. Genellikle casusluk veya veri hırsızlığı amacı taşır.

B

BEC (Business Email Compromise)

Saldırganın bir yöneticiyi, tedarikçiyi veya çalışanı taklit ederek ya da gerçek e-posta hesabını ele geçirerek ödeme yönlendirmesi veya hassas bilgi talebinde bulunduğu iş e-postası dolandırıcılığıdır. Zararlı ek içermediği için klasik filtrelerden kaçabilir.
İlgili sayfa →

Botnet

Zararlı yazılımla ele geçirilmiş ve uzaktan tek merkezden yönetilen bilgisayar veya cihazlardan oluşan ağdır. DDoS saldırıları, spam gönderimi ve kimlik bilgisi denemeleri için kullanılır.

C

CASB (Cloud Access Security Broker)

Kullanıcılar ile bulut uygulamaları (SaaS) arasında konumlanarak bulut kullanımını görünür kılan, veri paylaşımını ve erişimi politikalara göre denetleyen güvenlik katmanıdır.

CVE (Common Vulnerabilities and Exposures)

Kamuya duyurulmuş güvenlik açıklarına verilen standart tanımlayıcıdır (ör. CVE-YYYY-NNNNN). Farklı ürün ve kaynaklarda aynı açıktan söz edildiğinin anlaşılmasını sağlar.

CVSS (Common Vulnerability Scoring System)

Güvenlik açıklarının ciddiyetini 0 ile 10 arasında puanlayan standart sistemdir. Yama önceliklendirmesinde başlangıç noktası olarak kullanılır, ancak kurumun kendi ortamındaki etki de ayrıca değerlendirilmelidir.

D

DDoS (Distributed Denial of Service)

Çok sayıda kaynaktan aynı anda yoğun trafik gönderilerek bir sistemin, hattın veya hizmetin erişilemez hale getirildiği dağıtık hizmet engelleme saldırısıdır.

DKIM (DomainKeys Identified Mail)

Gönderilen e-postalara dijital imza ekleyerek mesajın gerçekten ilgili alan adından geldiğini ve yolda değiştirilmediğini doğrulamaya yarayan e-posta kimlik doğrulama yöntemidir.
İlgili sayfa →

DLP (Data Loss Prevention)

Hassas verilerin e-posta, USB, bulut depolama, web ve yazıcı gibi kanallardan yetkisiz şekilde kurum dışına çıkmasını tespit eden ve politikaya göre engelleyen veri sızıntısı önleme çözümüdür.
İlgili sayfa →

DMARC (Domain-based Message Authentication, Reporting and Conformance)

SPF ve DKIM sonuçlarını temel alarak, alan adınız adına gönderilen ve doğrulamayı geçemeyen e-postalara alıcı sunucuların ne yapacağını (izle, karantinaya al, reddet) belirleyen ve raporlama sağlayan politikadır.
İlgili sayfa →

DNS filtreleme

Kullanıcıların zararlı, oltalama veya istenmeyen kategorideki alan adlarına yaptığı DNS sorgularını engelleyerek bağlantı kurulmadan önce koruma sağlayan yöntemdir.

E

EDR (Endpoint Detection and Response)

Bilgisayar ve sunuculardaki süreç, dosya ve ağ davranışlarını sürekli izleyerek şüpheli etkinlikleri tespit eden, inceleme ve müdahale (izole etme, süreci durdurma gibi) imkânı sunan uç nokta güvenlik çözümüdür.
İlgili sayfa →

EPP (Endpoint Protection Platform)

Antivirüs, kötü amaçlı yazılım engelleme, cihaz kontrolü ve uç nokta firewall'u gibi önleyici korumaları bir araya getiren uç nokta koruma platformudur. Tespit ve müdahale yetenekleri için genellikle EDR ile birlikte kullanılır.
İlgili sayfa →

F

Fidye yazılımı (Ransomware)

Dosyaları şifreleyerek veya veriyi çalıp yayımlamakla tehdit ederek kurumdan fidye talep eden zararlı yazılım türüdür. Korunmada güncel sistemler, MFA, uç nokta koruması ve ağdan ayrı yedekler belirleyicidir.
İlgili sayfa →

FortiCare

Fortinet'in teknik destek, donanım değişimi ve firmware güncellemelerine erişim sağlayan destek hizmetidir. FortiGate lisans paketlerinde bir FortiCare destek seviyesi yer alır.
İlgili sayfa →

FortiGate

Fortinet'in yeni nesil güvenlik duvarı (NGFW) ürün ailesidir. Firewall, VPN, SD-WAN ve abonelikle sunulan güvenlik servislerini tek bir cihazda birleştirir.
İlgili sayfa →

FortiGuard

Fortinet'in IPS, antivirüs, web filtreleme gibi güvenlik servislerine imza, veritabanı ve tehdit istihbaratı güncellemeleri sağlayan abonelik tabanlı güvenlik servisleri bütünüdür.
İlgili sayfa →

G

Güvenlik açığı taraması

Sistemler ve uygulamalar üzerinde bilinen güvenlik açıklarını ve hatalı yapılandırmaları otomatik araçlarla tespit eden süreçtir. Sızma testinden farklı olarak açıkların istismar edilmesini değil, listelenmesini hedefler.
İlgili sayfa →

Güvenlik duvarı (Firewall)

Ağa giren ve çıkan trafiği önceden tanımlanmış kurallara göre denetleyerek izin verilmeyen bağlantıları engelleyen güvenlik katmanıdır. Donanım, yazılım, sanal cihaz veya bulut hizmeti olarak kullanılabilir.
İlgili sayfa →

H

HA (High Availability, yüksek erişilebilirlik)

İki veya daha fazla cihazın birlikte çalışarak birinin arızalanması halinde diğerinin görevi devralmasını sağlayan yapıdır. Güvenlik duvarlarında kesintisiz internet ve hizmet erişimi için kullanılır.
İlgili sayfa →

I

IDS / IPS (Intrusion Detection / Prevention System)

Ağ trafiğini bilinen saldırı kalıpları ve anormal davranışlar açısından inceleyen sistemlerdir. IDS tespit edip uyarır, IPS ise tespit ettiği saldırıyı trafik içinde engeller.
İlgili sayfa →

Immutable yedek (değiştirilemez yedek)

Belirlenen saklama süresi boyunca silinemeyen ve değiştirilemeyen yedek kopyadır. Fidye yazılımlarının veya yetkisiz kullanıcıların yedekleri şifrelemesini ya da silmesini önlemeye yöneliktir.
İlgili sayfa →

IoC (Indicator of Compromise)

Bir sistemin ele geçirildiğine işaret eden teknik iz veya göstergedir; şüpheli IP adresleri, alan adları, dosya özetleri (hash) veya olağandışı kayıt girdileri bu kapsamdadır.

ISO/IEC 27001

Bilgi güvenliği yönetim sisteminin (BGYS) kurulması, işletilmesi ve sürekli iyileştirilmesi için gereklilikleri tanımlayan uluslararası standarttır. Kuruluşlar bu standarda göre bağımsız belgelendirme kuruluşlarınca denetlenebilir.
İlgili sayfa →

K

KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu)

Türkiye'de kişisel verilerin işlenmesine ilişkin kuralları belirleyen 6698 sayılı kanundur. Madde 12, veri sorumlularına kişisel verilerin güvenliği için uygun teknik ve idari tedbirleri alma yükümlülüğü getirir.
İlgili sayfa →

L

Lateral movement (yanal hareket)

Saldırganın ilk ele geçirdiği sistemden ağ içindeki diğer sistemlere ve daha yetkili hesaplara doğru ilerlemesidir. Ağ bölümlendirme, en az yetki ilkesi ve EDR yanal hareketi zorlaştırır.

M

MDR (Managed Detection and Response)

Tehdit tespiti, analiz ve müdahale işlerinin bir hizmet sağlayıcının uzman ekibi tarafından yürütüldüğü yönetilen tespit ve müdahale hizmetidir. Genellikle EDR/XDR teknolojileri üzerine kurulur.
İlgili sayfa →

MFA (Multi-Factor Authentication)

Kullanıcının parolanın yanında mobil uygulama onayı, tek kullanımlık kod veya donanım anahtarı gibi en az bir ek doğrulama faktörü sunmasını gerektiren çok faktörlü kimlik doğrulama yöntemidir.
İlgili sayfa →

MITRE ATT&CK

Saldırganların gerçek saldırılarda kullandığı taktik ve teknikleri sınıflandıran, kamuya açık bir bilgi tabanıdır. Tespit kapsamını değerlendirmek ve güvenlik ekipleri arasında ortak dil oluşturmak için kullanılır.

MSSP (Managed Security Service Provider)

Güvenlik cihazlarının yönetimi, izleme, raporlama ve olay müdahalesi gibi hizmetleri dış kaynak olarak sunan yönetilen güvenlik hizmet sağlayıcısıdır.
İlgili sayfa →

N

NAC (Network Access Control)

Ağa bağlanmak isteyen cihazları tanıyan, kimlik ve güvenlik durumlarını kontrol ederek hangi ağ bölümüne ne kadar erişebileceklerine karar veren ağ erişim kontrolü çözümüdür.

NGFW (Next-Generation Firewall)

Klasik durum denetimli firewall özelliklerine ek olarak uygulama tanıma, kullanıcı bazlı kural, saldırı önleme (IPS) ve şifreli trafik denetimi sunan yeni nesil güvenlik duvarıdır.
İlgili sayfa →

NIS2

Avrupa Birliği'nin ağ ve bilgi sistemlerinin güvenliğine ilişkin güncellenmiş direktifidir. Kapsamdaki kuruluşlara risk yönetimi, olay bildirimi ve tedarik zinciri güvenliği gibi yükümlülükler getirir; AB'de faaliyet gösteren veya AB'li müşterilere hizmet veren firmaları dolaylı olarak etkileyebilir.

O

Oltalama (Phishing)

Saldırganın güvenilir bir kurum veya kişiyi taklit ederek e-posta, SMS ya da web sayfası aracılığıyla kullanıcıdan parola, ödeme bilgisi almaya veya zararlı dosya açtırmaya çalıştığı saldırı türüdür.
İlgili sayfa →

P

PAM (Privileged Access Management)

Yönetici ve servis hesapları gibi ayrıcalıklı hesapların kullanımını kontrol eden, parolalarını kasada saklayan, oturumları kayıt altına alan ve yetkileri gerektiği kadar veren ayrıcalıklı erişim yönetimi çözümüdür.
İlgili sayfa →

Patch yönetimi (yama yönetimi)

İşletim sistemi, uygulama ve cihaz yazılımlarına yayımlanan güncellemelerin envanterlenmesi, test edilmesi, önceliklendirilmesi ve planlı olarak uygulanması sürecidir.
İlgili sayfa →

Pentest (sızma testi)

Yetkili uzmanların, gerçek bir saldırganın yöntemlerini kullanarak sistemlerdeki güvenlik açıklarını kontrollü şekilde istismar etmeye çalıştığı ve bulguları raporladığı güvenlik testidir.
İlgili sayfa →

R

RPO / RTO

RPO (Recovery Point Objective), bir kesintide kabul edilebilir en fazla veri kaybını zaman cinsinden ifade eder; RTO (Recovery Time Objective) ise sistemin yeniden çalışır hale gelmesi için hedeflenen en uzun süredir. Yedekleme ve felaket kurtarma tasarımının temel ölçütleridir.
İlgili sayfa →

S

Sandbox

Şüpheli dosya veya bağlantıların izole bir sanal ortamda çalıştırılarak davranışlarının gözlemlendiği ve zararlı olup olmadığının belirlendiği analiz yöntemidir. Henüz imzası olmayan tehditlerin tespitinde kullanılır.

SASE (Secure Access Service Edge)

Ağ bağlantısı (SD-WAN gibi) ve güvenlik servislerini (ZTNA, güvenli web geçidi, CASB, bulut firewall gibi) bulut tabanlı tek bir hizmet modelinde birleştiren mimari yaklaşımdır.
İlgili sayfa →

SD-WAN (Software-Defined WAN)

Birden fazla internet veya WAN bağlantısını yazılım tabanlı olarak yöneten, trafiği uygulamaya ve hat kalitesine göre en uygun bağlantıya yönlendiren geniş alan ağı teknolojisidir. Şubeli yapılarda yaygın olarak kullanılır.
İlgili sayfa →

SIEM (Security Information and Event Management)

Farklı sistemlerden gelen log ve olay kayıtlarını merkezi olarak toplayan, ilişkilendiren, şüpheli durumlar için alarm üreten ve raporlama sağlayan güvenlik bilgi ve olay yönetimi platformudur.
İlgili sayfa →

SOAR (Security Orchestration, Automation and Response)

Güvenlik araçlarını birbirine bağlayarak olay müdahalesindeki tekrarlayan adımları otomatikleştiren ve müdahale süreçlerini iş akışlarıyla yöneten platformdur.

SOC (Security Operations Center)

Kurumun güvenlik olaylarını sürekli izleyen, analiz eden ve müdahale süreçlerini yürüten güvenlik operasyon merkezidir. Kurum içinde kurulabilir veya hizmet olarak alınabilir.
İlgili sayfa →

Sosyal mühendislik

Teknik açıklar yerine insanların güvenini, aceleciliğini veya yardımseverliğini kullanarak bilgi elde etmeyi ya da yetkisiz işlem yaptırmayı amaçlayan manipülasyon yöntemleridir. Oltalama, sahte telefon aramaları ve kimlik taklidi bu kapsamdadır.

SPF (Sender Policy Framework)

Bir alan adı adına hangi sunucuların e-posta gönderebileceğini DNS kaydıyla tanımlayan e-posta kimlik doğrulama yöntemidir. Alan adı sahteciliğini zorlaştırır.
İlgili sayfa →

SSL denetimi (SSL/TLS inspection)

Şifreli (HTTPS) trafiğin güvenlik duvarında çözülerek zararlı içerik açısından incelenmesi ve yeniden şifrelenmesidir. Şifreli trafikte gizlenen tehditlerin görünür olmasını sağlar; gizlilik ve performans açısından planlı uygulanmalıdır.
İlgili sayfa →

T

Tehdit istihbaratı (Threat Intelligence)

Saldırganlar, kullandıkları teknikler, zararlı altyapılar ve göstergeler (IoC) hakkında toplanan, analiz edilen ve savunma kararlarında kullanılan bilgidir.

U

UTM (Unified Threat Management)

Firewall, antivirüs, web filtreleme, VPN, antispam ve saldırı önleme gibi güvenlik işlevlerini tek bir cihazda ve tek yönetim arayüzünde birleştiren birleşik tehdit yönetimi yaklaşımıdır.
İlgili sayfa →

V

VERBİS (Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi)

Kişisel Verileri Koruma Kurumu tarafından yönetilen ve kayıt yükümlülüğü bulunan veri sorumlularının kişisel veri işleme faaliyetlerini bildirdiği kayıt sistemidir.
İlgili sayfa →

Veri sınıflandırma

Verilerin gizlilik ve kritiklik seviyesine göre (ör. genel, iç kullanım, gizli) etiketlenmesidir. Erişim yetkileri, DLP politikaları ve saklama kuralları bu sınıflandırmaya göre belirlenir.
İlgili sayfa →

VPN (Virtual Private Network)

İnternet gibi ortak bir ağ üzerinden iki nokta arasında şifreli bir tünel kurarak uzaktaki kullanıcının veya şubenin kurum ağına güvenli şekilde bağlanmasını sağlayan teknolojidir. Yaygın türleri IPsec VPN ve SSL VPN'dir.
İlgili sayfa →

W

WAF (Web Application Firewall)

Web sitesi ve web uygulamalarına gelen HTTP/HTTPS trafiğini inceleyerek SQL enjeksiyonu, siteler arası betik çalıştırma (XSS) gibi uygulama katmanı saldırılarını engelleyen web uygulaması güvenlik duvarıdır.

X

XDR (Extended Detection and Response)

Uç nokta, ağ, e-posta, bulut ve kimlik gibi birden fazla kaynaktan gelen verileri birleştirerek tehditleri daha geniş bağlamda tespit eden ve müdahale sağlayan genişletilmiş tespit ve müdahale yaklaşımıdır.
İlgili sayfa →

Z

Zero Trust (Sıfır Güven)

Ağın içinde veya dışında olmasına bakılmaksızın hiçbir kullanıcı ve cihaza varsayılan olarak güvenilmediği, her erişim isteğinin kimlik, cihaz durumu ve bağlama göre doğrulandığı güvenlik yaklaşımıdır.
İlgili sayfa →

Zero-day (sıfırıncı gün)

Üreticinin henüz haberdar olmadığı veya yamasını yayımlamadığı bir güvenlik açığını ya da bu açığı istismar eden saldırıyı ifade eder. Davranış tabanlı tespit ve katmanlı savunma bu tür tehditlere karşı önem kazanır.

ZTNA (Zero Trust Network Access)

Kullanıcıyı ağın tamamına değil, yalnızca yetkili olduğu uygulamalara, her bağlantıda kimlik ve cihaz durumunu doğrulayarak bağlayan sıfır güven ağ erişimi modelidir. Geleneksel VPN'e alternatif olarak kullanılır.
İlgili sayfa →

Sıkça Sorulan Sorular

EDR ile antivirüs arasındaki fark nedir?

Antivirüs, bilinen zararlı yazılımları ağırlıklı olarak imza ve temel davranış analiziyle engeller. EDR ise uç noktadaki süreç, dosya ve ağ davranışlarını sürekli izleyerek şüpheli etkinlikleri tespit eder ve inceleme ile müdahale imkânı sunar. Günümüzde ikisi çoğunlukla aynı platformda birlikte kullanılır.

ZTNA ile VPN aynı şey mi?

Hayır. VPN kullanıcıyı şifreli bir tünelle kurum ağına bağlar ve kullanıcı yetkilerine göre ağın geniş bir bölümüne erişebilir. ZTNA ise her bağlantıda kimlik ve cihaz durumunu doğrulayarak kullanıcıyı yalnızca yetkili olduğu uygulamalara bağlar.

SIEM ile SOC arasındaki fark nedir?

SIEM, log ve olay kayıtlarını toplayan, ilişkilendiren ve alarm üreten bir teknoloji platformudur. SOC ise bu ve benzeri araçları kullanarak olayları izleyen, analiz eden ve müdahale eden ekip ve süreçlerin bütünüdür. Kısaca SIEM bir araç, SOC ise bir operasyon yapısıdır.